Blu-ray

Dysk Blu-ray Płyta Blu-ray firmy Sony o pojemności 200GB Blu-ray Disc (BD) – konkurencyjny dla HD DVD format zapisu optycznego, opracowany przez Blu-ray Disc Association (BDA). Następca formatu DVD. Wyróżnia się większą pojemnością od płyt DVD, co jest możliwe dzięki zastosowaniu niebieskiego lasera. Ten nowy typ nośnika pozwala na zapisanie 25 GB danych na płytach jednowarstwowych. W użytku są również płyty dwuwarstwowe o pojemności 50 GB. Istnieją płyty czterowarstwowe mieszczące do 100 GB oraz ośmiowarstwowe, na których można zapisać 200 GB informacji. Pioneer opatentował płytę szesnastowarstwową, która mieści do 400 GB danych. Do zapisywania na tym nośniku jest używany niebieski laser (w nagrywarkach DVD używany jest czerwony laser). Podstawową różnicą pomiędzy tymi laserami jest długość fali – czerwony ma 650 albo 635 (nanometrów), podczas gdy niebieski tylko 405 nm. Wykorzystywane do zapisu na DVD lasery czerwone i wykorzystywane przez CD lasery podczerwone, wytwarzają światło o długości fali odpowiednio 640 i 790 nm. By udoskonalić zapis wykorzystano światło o długości fali 405 nm, a więc światło fioletowe, choć utarło się, że mamy do czynienia z laserem niebieskim. Niebieskie światło ma długość fali zbliżoną do 460 nm. Mniejsza długość fali pozwala na zmniejszenie rozmiaru pitów, a co za tym idzie daje to możliwość gęstszego zapisywania danych na jednostce powierzchni nośnika. Dysk Blu-ray ma dwie warstwy: pierwsza o grubości 1,1 mm, druga – zapisywalna – o grubości 0,1 mm. Minimalna długość wgłębienia wynosi 0,15 µm. Przerwa między ścieżkami to 0,32 µm, a średnica plamki lasera wynosi 0,48 µm. BD-ROM wymagają specjalnej, mocnej warstwy ochronnej dla ścieżki zapisu, która leży na głębokości zaledwie 0,1 mm. Istnieją wersje BD-ROM (Read Only Memory), BD-R (Recordable) i BD-RE (REwritable, do 1000 zapisów).

Spis treści

• 1 Technologia
• 2 Historia
• 3 Formaty obrazu i dźwięku
• 4 Napędy
• 5 Regiony
• 6 Przyszłość formatu Blu-ray
• 7 Zobacz też
• 8 Przypisy
• 9 Linki zewnętrzne

//

Technologia

Arsenek galu (GaAs), półprzewodnik niezbędny do wykonania czerwonego lasera, może być produkowany metodami zbliżonymi do tych, opracowanych wcześniej dla krzemu. Płytki wykonane z tego materiału stanowią idealne podłoże, na którym, z ogromną precyzją, układa się atomy tworzące aktywną część lasera generującą światło, tzw. studnie kwantowe o grubości kilkunastu do kilkudziesięciu warstw atomowych. Ważne jest to, żeby podłoże nie posiadało defektów zwanych dyslokacjami, a odległości między atomami podłoża i w studniach kwantowych były takie same. Dla laserów czerwonych te warunki można stosunkowo łatwo spełnić. W przypadku półprzewodnikowych laserów niebieskich najlepszym podłożem jest inny półprzewodnik, azotek galu (GaN). Proces wytwarzania monokryształów GaN jest znacznie trudniejszy niż GaAs i podobny do procesu wytwarzania syntetycznych diamentów, gdyż zarówno diament jak i GaN powstają w niezwykle wysokich ciśnieniach i temperaturach. Ponadto dla GaN konieczne jest zastosowanie wysokiego ciśnienia gazowego azotu, co technicznie jest bardzo trudne. Proces wysokociśnieniowej krystalizacji GaN wydawał się niewykonalny i od lat 60-tych XX wieku próbowano zastąpić podłoża GaN łatwo dostępnymi podłożami szafirowymi. Niedopasowanie stałej sieci szafiru i osadzanego na nim azotku galu było powodem powstawania dużej ilości defektów strukturalnych (dyslokacji), co uniemożliwiało wykonanie wydajnych przyrządów generujących światło niebieskie[1].

Historia

W 1992 roku japoński wynalazca, Shuji Nakamura skonstruował pierwszą wydajną diodę niebieską, a cztery lata później pierwszy niebieski laser. Nakamura wykorzystał materiał osadzony na podłożu szafirowym, mimo, że liczba defektów pozostawała bardzo wysoka (106-1010/cm2). Obecność defektów w strukturze lasera utrudniała w bardzo istotny sposób, zbudowanie laserów dużej mocy. Na początku lat 90-tych w Instytucie Wysokich Ciśnień PAN w Warszawie, pod kierownictwem dr. Sylwestra Porowskiego[2] opracowana została technologia otrzymywania kryształów azotku galu o bardzo wysokiej jakości strukturalnej - liczba defektów nie przekraczała 100/cm2 to jest, była co najmniej 10 000 razy mniejsza niż w najlepszym materiale osadzanym na szafirze. W 1999 roku Shuji Nakamura użył wynalezionego kryształu do zbadania wpływu defektów na własności laserów. Lasery zbudowane na polskim krysztale okazały się wielokrotnie lepsze od wcześniej konstruowanych, zarówno pod względem czasu życia jak i wydajności. Czas życia przy mocy 30 mW wzrósł 10-krotnie (z 300 do 3 000 godzin), a wydajność ponad dwa razy. Dalszy wszechstronny rozwój technologii startujących z szafirowych podłoży doprowadził do uruchomienia produkcji pierwszego masowego wyrobu, w którym wykorzystano niebieskie lasery półprzewodnikowe. Po 10 latach opanowano w Japonii produkcję laserów niebieskich o mocy 60 mW, co wystarcza do zastosowania ich w gęstym zapisie informacji na prezentowanych obecnie płytach Blu-ray BD-R i BD-RE. Sukcesy technologiczne Nakamury, które stworzyły podstawy nowej dziedziny przemysłu oświetleniowego i elektronicznego zostały uhonorowane przyznaniem mu w roku 2006 nagrody Millenium Technology Prize, nazywanej często technologiczną Nagroda Nobla[1][3].

Formaty obrazu i dźwięku

Na krążkach Blu-ray obraz filmów można zapisywać w trzech formatach kompresji. Tradycyjny MPEG-2 oferuje niski stopień kompresji zapewniając bardzo dobrą jakość obrazu. MPEG-4 AVC gwarantuje porównywalną jakość obrazu przy dwukrotnie wyższej kompresji. Microsoft promuje format VC-1, znany wcześniej jako Windows Media 9. Dźwięk może zostać zakodowany z użyciem jednego z obowiązkowych kodeków DTS, Dolby Digital i LPCM. Do kodeków opcjonalnych należą: Dolby Digital Plus, DTS-HD High Resolution Audio, Dolby TrueHD i DTS-HD Master Audio. Można również zapisać audio i wideo w postaci zwykłych plików, w dowolnym formacie.

Napędy

Firmy promujące ten format zapisu dostarczają na rynek zarówno odtwarzacze BD jak i napędy komputerowe. Format ten jest też obsługiwany przez konsolę do gier Sony PlayStation 3, która może spełniać też funkcję odtwarzacza. Format ten wygrał walkę z HD DVD o miano następcy DVD, lecz analitycy przewidują nową konkurencję w postaci innych form dostarczania treści multimedialnych, m.in. internet oraz VoD[4].

Regiony

Wytwórnie filmowe, główni zainteresowani technologią Blu-Ray, wprowadziły – podobnie jak w technice DVD – regionizację świata w celu umożliwienia sobie manipulowania datami premier filmów w różnych częściach świata oraz stosowania zróżnicowanych cen na różnych rynkach. Świat został podzielony na trzy regiony. Zarówno płyty jak i odtwarzacze przeznaczone do użytku w danym regionie są oznaczone jego kodem. Odtwarzacz może odczytywać wyłącznie płyty oznaczone takim samym kodem jak on. Naturalną odpowiedzią było pojawienie się na rynku odtwarzaczy, wytwarzanych przez niezależnych producentów, które odczytują płyty z dwóch lub nawet wszystkich regionów. Kod regionu Terytorium A Ameryka Północna, Ameryka Centralna, Ameryka Południowa, Japonia, Korea Północna, Korea Południowa, Hongkong oraz Azja Południowo-Wschodnia. B Europa (bez Rosji, Białorusi, Ukrainy), Grenlandia, Francuskie terytoria zamorskie, Bliski Wschód, Afryka, Australia oraz Nowa Zelandia. C Indie, Bangladesz, Nepal, Chiny, Pakistan, Rosja, Azja Centralna oraz Azja Południowa.

Przyszłość formatu Blu-ray

Blu-ray powszechnie uważany jest za następcę formatu DVD. W październiku 2008 roku wiceprezes działu produkcji Blu-ray oraz DVD w Wytwórni Disneya David Jessen, powiedział, że dyski z filmami w formacie Blu-ray osiągną wyższą sprzedaż od filmów zapisanych na płytach DVD. W tym czasiestan z 18.10.2008 r. w amerykańskich sklepach znajdowało się ok. 800 filmów zapisanych na nośniku Blu-ray. Dla porównania prawie 100 000 tytułów było dostępnych w formacie DVD[5].

Zobacz też

• Płyta kompaktowa
• DVD

  Wikimedia Commons ma zbiór multimediów związanych z tematem: Blu-ray

• Advanced Access Content System
• DMD
• Dysk holograficzny
• EVD
• HD DVD
• HD VMD
• HDTV
• VHS

Przypisy

1. ↑ 1,0 1,1 Michał Sułkiewicz: Nowe płyty Fujifilm Blu-Ray o pojemności 25GB (pol.). www.fotopolis.pl, 2006-10-11. [dostęp 2010-07-29].
2. ↑ Sylwester Porowski: blue laser (ang.). www.poland.gov.pl. [dostęp 2010-07-29].
3. ↑ Shuji Nakamura wins the 2006 Millennium Technology Prize
4. ↑ Blu-ray czy Internet Video? - Nowe Technologie w INTERIA.PL
5. ↑ Disney: Blu-ray wygra z DVD w przeciągu dwóch lat - PC World

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Blu-ray Disc Association
• Blu-ray vs. HD-DVD

p • d • e Pamięci cyfrowe Pamięci masowe Magnetyczne Dyskietka • Dysk twardy • Pamięć taśmowa • Napęd Zip • Pamięć bębnowa • Streamer • Karta magnetyczna Optyczne Blu-ray • HD DVD • HVD • CD • DVD • UMD • GD-ROM • Karta dziurkowana • Taśma dziurkowana Elektryczne ROM • PROM • EPROM • EEPROM • OTP ROM • Flash • iRAM • Pamięć USB • Kartridż • Karta pamięci • SSD Hybrydowe HHD • Dysk magnetooptyczny Pamięci operacyjne Elektryczne RAM • Pamięć ferrytowa • Cache (procesora) • Rejestry Inne Pamięć rtęciowa Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Blu-ray”